DEUR ZAT OP SLÖT!


Wie wazzen nkander ien Fontoanoa tegen lief lopen. Doar haren wie soamen soavonds ien restaurant ook nog wat bikkeld. Mit traain wazzen wie van Schans trug noar Stad reden. Joa, der binnen van dai minsken, bie wel k mie votdoadelk thoes vuil. En zukkent was Jannie.

n Poar weken loater zaten wie aan n toavelke ien Trellinghoes. Zai haar mie nuigd om der te vörkjen. Woarom doar persies, dat wos k nait. Zai haar t mie nait verteld. En zo zaten wie vannijs tegenover nkander ien n restaurant.
Tot nou tou haren wie nkander drai moal trovven. Proat haren wie over onszulf en kunst. Zai was al joaren laank lid van vrunden van Grunneger Muzeum.
Veur kört haar zai ien Stadsschaauwbörg toneelstuk de Loatkommer zain. Dat haar doch laankwieleg west. n Toneelspeuler haar wel drai ketaaier n allainsproak hollen. Hai mos zo genoamd n demente bejoarde speulen. t Was om der zaik van te worren. Onveurstelboar, dat zuk n man zo laank aan proat weden kon. Onbegriepelk was t, dat kraanten stuk zo verheerlekt haren.

t Was aan toavelke n zetje stil tussen ons worren. Mien gedachtens gongen noar dai kuurploats ien Duutslaand oet, woar k ains mit n Duutse vraauw west haar. Dizzent aanders haar k doar nait ien n thermoalbad trovven. As k der nou aan trug dink, din is mie dat stadje beter as dai vraauw bie bleven.
Midden ien dai kuurploats ston n grode kerk mit twai hoge torens aan n prachtege maart. Doarop kwammen smale stroaten oet. Noa n poar menuten koiern, konnen lu over n brug goan. Nait wied doarvan vot ston ploatselk muzeum. Dizzent bezat n nuvere verzoameln ekspressionistische en dadoaistische kunst.
Dou wie ien dat muzeum wazzen, mos k noadinken over vroag, wat din wel n kunstwaark was:
"Is t, dat wat n kunstenoar moakt, of dat wat ien n muzeum haangt, of ..?"
Dai Duutse vraauw von, dat k meer belangstellen veur kunst as veur heur haar. Maank ons was t gaauw oet.

Rompslomps wer k deur Jannie steurd. Schienboarlek wol zai meer belangstellen van mie hebben.
"k Heb die wat te vertellen, " zei zai zaacht tegen mie.
"O joa, wat din," vroug k nijschiereg.
"Dit wil k die zeggen. k Heb hail wat piethoanen ien mien haanden had."
k Was verboasd over heur. Woarom zee zai dat nou tegen mie? Wol zai mie meschain verlaaiden? Of was t om mie oet mien prakkezoatsies te hoalen? Nou, din was heur dat leste meroakels lukt..
"Doe moust nait dinken, dat k achter roamen zeten, of dat k veul manlu versleten heb. Nee, k heb hier vrouger ien Treslinghoes waarkt," kwam der kört en krachteg over heur aanzuitjende, erotische lippen.
"Zo, doarom wolst doe hier mit mie kaauwen," reagaaierde k wat ofwimpelnd.
"Nou joa, k main nee. Toaveln is hier goudkoop. En wieder kin k die wat over Treslinghoes vertellen. Hou dat vrouger hier zo heergong."
Dat wol k wel geerne van heur waiten. En zai begon te vertellen.

"k Was negentien joar old, dou k hier mien oplaaiden begon. Treslinghoes was opvaang- en verpleeghoes. k Wol zaikenverzörgster worren. Op twaide verdaipen laag mien koamerke. Woar k ain joar woonde. Doarnoa zat k op koamers ien Stad. En nog loater kochde k n hoes veur miezulf.
Ien Treslinghoes haren swaarvers, minsken mit oorlogtraumoas, lu zunner femilie n onnerdak. Veur mien tied was der ook nog n ofdailen veur tuberkelzaiken. Wieder lagen der man- en vraauwlu, daie wie nou dement nuimen zollen. Wie wozzen vrouger nait wat dementie was. Dizze lu lagen sikkom immer en aaltied op rug ien berre.
Veurdat dai manlu sloapen gongen, kregen dizzent n miegfles tussen bainen ploatst. Piethoanen mozzen doar wel ien brocht worren. Dat waark mos k ook doun. As k naachtdainst haar, din mos k vanof drai uur bie dai manlu laangs om dai miegflessen leeg te mietern. Dat wotter belande din ien n grode emmer aan. Vervolgens mozzen dai flessen weer op zulfde stee trugbrocht worren."

k Onnerbrak heur en vroug:
"Bleven dai manlu immer en aaltied op heur rug liggen? Verswon zuk n miegfles nooit nait ains oet n berre..?"
"Nee, nee," zee Jannie, "t was of n loodgaiter dai vertuten aan dai piethoanen vaast soldaaierd haar. En dai manlu bleven as n plaank rechtoet liggen."

Zai nam heur glaas en dronk wat – van veul proaten, krigt n minsk joa dörst. k Mos dinken aan Marcel Duchanp, dai groodde, dadoaistische kunstenoar. Dizzent haar miegbakken tot kunst moakt. Meschain kon k dat mit miegflessen! Doar laank over noa te dinken, kreeg k nait. Jannie begon wieder te vertellen. En k luusterde aandachteg tou.

"Ien Treslinghoes was n stringe heufdzuster en dizzent kontrolaaierde snaachts ook wel ains. Dou op n naacht haar k al heul wat van dai miegflessen leeg mieterd. k Von t wel genog. k Gong mit emmer op pad noar schiethoeskes om dizzent leeg te mietern Dat zaag dai heufdzuster. Zai kwam noar mie tou. Keek mie nait aan, moar keek ien dai emmer. Zai von dat dai emmer nog nait vol was en stuurde mie trug noar dai manlu. k Mieterde nog n koppel van dai flessen leeg tot emmer tot kop tou vol zat. Dat ding was nou oardeg swoar worren. Wat der persies heergong, k wait t nou nait meer. Rompslomps laag k op mien kont en mieg dreef oet emmer en wel tot kop tou leeg. Doar zat k ien n ozeoan van nattens. t Spul laip allerdeegs trap omdeel. Dat was mie wat! En dou mos k miezulf ook nog verschonen.
Dat mit vraauwlu was veul stoerder as mit manlu. As dizzent wat lopen laiten, din was der veul te doun. Haile berre mos verschoond worren. Allinneg kon k dat nait. Dat was te swoar waark veur mie. Twai verzörgsters wazzen deurveur neudeg. Joa, ien Treslinghoes haar k immer en aaltied n bult om haanden. Vervelen mos k mie doar nooit nait."

k Onnerbrak heur vannijs. k Wol van heur waiten of zai wel ains noar aander waark zöcht haar. Dat haar zai nait. Waark haar heur der immer en aaltied goud voldoan. Veraandern mos gain verbetern weden. Ien Treslinghoes haar zai mit veul plezaaier waarkt. Loater ien Innersdiek ook.

Wie kregen t weer over kunst. Wat veur tentoonstellens der ien Grunneger Muzeum wazzen...
Zai haar nog n nijske veur mie:
"Waiste, dat Muzeum n waark van Henk Helmantel kocht het. Nait te begriepen. Frans Haks zel ien zien graf ronddraaien.
"Moar Jannie dat kinst doe doch nait zeggen. Henk Helmantel is n doodgoie man. Veul lu hollen van zien waark. t Is hailendaal nait slim, dat Grunneger Muzeum van hom n waark kocht het," zee k heur.
Doar was Jannie t nait mit ains. Votdoadelk vloog oet heur mond:
"Barstenslelker, dooier, strontmizzelker, ... as Henk Helmantels kunstwaarken binnen der op haile wereld joa nait te vienen. Al meer as vaatteg joar schillert hai t zulfde. Laankwieleger gaait joa nait."

k Lait heur nog wat over Henk Helmantel reren en dochde wat veur miezulf hin:
"Dat geld haar Muzeum beter aan mien projekt oetgeven kind. k Zaag t al veur mie. Onnerbringen van swaavers, minsken mit oorlogtraumoas, lu zunner femilie, zaiken, demente man- en vraauwlu. En dat vief moanden laank ien Grunneger Muzeum.
Acht demente manlu op ain zoal. En dai toneelspeuler oet de Loatkommer der bie. Hai mos noaturelk wel zien bek touhollen. Rechtoet ien berre en snaachs n miegfles tussen bainen, deur n loodgaiter vaast seldaaierd. k Wol dizze man wel weden! En Jannie mog dai volle flessen wel weer ien n emmer leeg mietern. Marcel Duchamp haar t nooit nait beter bedinken kind."

Wat der zo bie mie deur kop schoten was, vertelde k aan Jannie. Zai roakte votdoadelk ien vuur en vlam en zee:
"As vrund van Muzeum zel k der mit konservoator moderne kunst over proaten. Mit dit projekt komste wizze en woarachteg ien kunsthistorische bouken. As Muzeum dat nait as projekt tentoonstellen wil, din het t verstaand tot kop tou leeg!"
t Was n poar tellen stil. Dou boog zai heur noar mie tou en mit n rooie blözzen op waangen heurde k heur fluustern:
"Kom, goa mit mie mit. k Wil die mien koamerke van vrouger zain loaten."
Heur lippen krulden zok doch zo slim erotisch, dat k wel mit mos. Schienboarlek haren wie baaident der wel zin aan.

Zai sleepte mie mit n sneltraainvoart noar twaide verdaipen. Hou voak zol dat nog kinnen? Stad haar joa besloten, dat Treslinghoes ofbroken worren zol. En dou stonnen wie bie dat koamerke ... Schaande, deur zat op slöt!