STICHTING OUDE GRONINGER KERKEN - 45 JAAR


Op zondagmiddag 6 april om zo ongeveer kwart voor vijf zitten Martin Tissing en ik naast elkaar op een bankje in de bovenzaal van Pictura. Martin is nog niet zo lang binnen, want hij heeft de gehele dag in zijn atelier gewerkt. Moe is hij, maar toch heeft hij tijd vrijgemaakt om naar Pictura te komen. Wij wisselen wat nieuwtjes uit: o.a. dat Arie Zuidersma is overleden. Vervolgens hebben wij het over het werk, dat in de bovenzaal van Pictura is tentoongesteld. Echt geestdriftig zijn wij er niet over. Beiden zijn wij het erover eens, dat het niet zo´n bijzondere tentoonstelling is. Voor een 45-jarig jubileum had het toch wel heel wat beter gekund.
Het werk: Usquert – een wonder bevalt ons nog het beste. Wij hebben wel een verschil van mening erover. Volgens mij hadden die twee poppetjes in dat werk wel kunnen worden weggelaten. Daarover is Martin het niet met mij eens.

Wat is dat voor een tentoonstelling zult u zich misschien afvragen? Wel, de Stichting Oude Groninger Kerken heeft in Pictura vanwege het vijfenveertigjarig bestaan een jubileumtentoonstelling ingericht.
Het belangrijkste onderdeel ervan is het werk van Sytse van der Zee, dat in de bovenzaal is tentoongesteld. Hij heeft op A4-formaat illustraties bij elf verhalen over oude Groninger kerken gemaakt – alle in het bezit van de Stichting. Deze illustraties zijn vergroot op panelen van het formaat 97,5/140 cm – de illustraties staan ook in het jubileumboekje het Verhaal van de Groninger Kerken afgedrukt. Rondom alle afbeeldingen zit een witte rand, die nog al eens varïeert. Naast elk paneel – met een geschatte dikte van 3,5 cm – hangt op het zelfde materiaal met het formaat 166/83 cm de betreffende tekst van de elf verhalen. Alles voortreffelijk aan de wanden van de bovenzaal aangebracht.
Sytze van der Zee zal wel een goede illustrator zijn, maar of men in dit geval die illustraties had moeten opblazen, dat is de vraag. Voor mij had het niet gehoeven, want de beeldende uitdrukkingskracht gaat geheel verloren. Zo opgeblazen zijn het heel slechte illustraties bij elf verhalen geworden.
De illustraties zijn oorspronkelijk op een bepaald A4-ruitjes papier met een kleurtje getekend. In die vergrotingen kwamen al die lijnen bij mij nogal storend over. Hoe zien die illustraties eruit? Wel, alle met veel braaf getekende lijntjes. Een aardig ongeïnspireerde, dooie boel.
Is het in die kerken door de eeuwen heen zo´n boel geweest? Natuurlijk niet! Met zweet, bloed en tranen zijn die kerken gebouwd. Rampen zoals beeldenstormen hebben ze overleefd. Bliksem en donder zijn erover heengetrokken ... En dan zijn er zulke illustraties over gemaakt! Begrijpen doe ik zoiets niet.

Volgens mij zijn er bij de voorbereiding van deze jubileumtentoonstelling een paar foutjes gemaakt. Blijkbaar is de Stichting Oude Groninger Kerken niet van plan geweest om elf beeldende kunstenaars voor het maken van een kunstwerk bij één van de bovengenoemde verhalen in te schakelen – waarschijnlijk had dit teveel geld gekost. Dit werk had echter in de bovenzaal van Pictura een veel levendiger tentoonstelling kunnen opleveren.
Boven heb ik mijn verbazing reeds geuit over het feit, dat die A4-illustraties op het formaat 97,5/140 cm zijn vergroot en vervolgens tentoongesteld. Sytze van der Zee had dit alles kunnen weigeren. Blijkbaar heeft hij er nooit over nagedacht wat voor gevolgen het zo tentoonstellen van dit werk van hem zou kunnen hebben. Volgens mij was het ruim voldoende geweest om die illustraties alleen in het jubileumboekje het Verhaal van de Groninger Kerken te laten verschijnen.
Samengevat: de Stichting Oude Groninger Kerken heeft zich een heel minderwaardige promotietentoonstelling veroorloofd.

Valt er op de gehele tentoonstelling nog wel iets te genieten? Jawel, in één van de benedenzaaltjes hangen voortreffelijke zwart/wit foto´s van Harry Cock – die dus over kerken gaan. En verder valt daar in Pictura een beperkt overzicht van projecten van de Stichting Oude Groninger Kerken – door de jaren heen – te bekijken.


BEGUN


(Stichten Olle Grunneger Kerken het jongelu nuigd om verhoalen over kerken van Stichten te schrieven. k Heur tot dai ollere jongelu en heb n verhoaltje over Obergommer kerk moakt. )

Taande woonde op Kerkpad stoef bie Obergommer kerk. Zai vertelde mie voak, dat Buusman n gemaine kerel was. Dizzent sleepte veul boudel oet kerk noar zien schuur aan Lienboan mit. k Wol van taande waiten wel Buusman was.
“Hai is n oliezerhandeloar en knieneslachter, handelt ien ales wat lös en vaast zit,” vertelde zai mie.
Mit Obergommer kerk gong t nait goud. Hervörmde Gemainte haar gain geld veur reperoatsies meer. Zo konnen regen, snai, störm en wind der hoeshollen. t Was zo slim, dat kerkdeure der oetlaag. Nou kon elkaine noar binnen kommen en Buusman ook. Dat zaag taande din. Zai haar hom ains aansproken op zien doaden, moar hai haar heur oetlagd. Zien scheve en broene taanden kwammen doarbie te veurschien.
“Aangenoam was dat nait,” heurde k oet taandes mond.
Op graas rondom kerk laipen aaltied schoapen. Dizzent wazzen nait van Buusman. t Was veujoar en schoapen haren lammer kregen. Op n dag ien meert, t twaiduusterde al wat, laip der n man mit n groot mes om kerk tou. t Was Buusman en hai droudjede wat. Handel haar nait zo goud west en doch mos der eten op toavel kommen.
“k Moak n laam van kaande, din hebben wie weer wat te kaauwen. En of k nou n knien of n laam slacht wat dut t der tou. As k laam neem, din komt der meer op toavel te stoan,” dochde hai.
Hai nam dikste. Mes drien en mit dooie, bloudende laam gong Buussman kerk ien. Laam kwam onner preekstoul te haangen en wer van ales wat nait te eten was ontdoan.
Buusman wol zien vraauw verrazzen, moar hai haar n prebleem. Hai mos wat noadinken en al gaauw wos der road. Zulf zol der laam broaden. Hai gong nait richten hoes, moar aander kaande op. Visboer de Boer haar n hail grode bak, woar der vis ien bakte. Doar kon n laam ook wel ien. Bie de Boer ston schuurdeur nooit nait op slöt. En daie zol mit vraauw nog wel ien winkel stoan om vis te verkopen. Of aanders zaten dai baaident ien woonkoamer aan toavel te kaauwen.
Dou Buusman ien schuur van de Boer was, zaag der al gaauw dat der genog eulie ien bak zat. Hai dee laam drien en dou gong der wat heer. Of laam te dik of bak te klaain was, eulie broesde over raand hin en wel mit n sneltraainvoart. Buusman schrok hom dood. Wat te doun! Hai haar nait mitkregen, dat t boeten begonnen was te dunneren en te weerlichten. n Boudel wotter kwaam omdeel. Zo ontston der n störtvloud van wotter en eulie, as Obergom zol vergoan. Störtvloud was zo slim, dat jirrekelder van boer Drewes – daie woonde noast visboer de Boer aan Kerkpad – overlaip. Allerdeegs mistbult gong op raaize. Deur al dat gedou was Winzemmerdaip löslieveg worren.
Bie Buusman sloug t ien kop. Hai gong aan loop en vergat oet visbak laam mit te nemen. Onner bomen op plaain van snöttebelschoul dee der op knijen n schaitgebed. Dat hulp nait, din t dunnerde en weerlichtte moar deur. Ien eerste hoes op Kerkpad, dat hai vienen kon, schoot der noar binnen. t Was hoes van taande, woar veurdeur nog nait op slöt zat.
Taande keek vremd oet ogen dou zai Buusman veur heur zag stoan. Hai haar t moar over eulie en n laam, dat der slacht haar. Zai begreep der gain niks of gain naks van. Joa, ien Biebel broesde voak genog eulie en lammer werren der ook slacht. Oabroaham had dat doan. En was Jaizes nait t Lam Gods. Taande dochde, dat God meschain wel ien dizze dunner en weerlicht aan Buusman verschenen was. Daie wol hom noatuurlek stravven, din Buusman haar joa zoveul oet kerk votsleept.
Taande wis rompslomps wat zai tegen Buusman zeggen mos: “ As doe zundegd hest, din moust doe om vergeven vroagen. Wat doe stolen hest, bring dat terugge. Zörg der veur dat ales weer goud moakt wort. God zel van dien meroakels slechte doaden gain wait meer hebben. Begripst doe dat.”
“Joa, joa,” zee Buusman zaacht en befoesd. Van zien scheve en broene taanden kwam wat te veurschien en hai dochde: “Zo het zai nog nooit nait tegen mie sproken.”
Dou Buusman “joa, joa” zegd haar, was t boeten rusteg worren. t Dunnerde en weerlichtte nait meer. Regen was ophollen. Moan kwam veurzichteg te veurschien. Taande zee tegen Buusman, dat hai noar hoes goan kon. Dat zai dizze week wel mit nkander proaten konnen over wat Buusman doun mos.
Aander dag wer n gedailte van Kerkpad en Westerstroat deur brandweer schoon spoten. Der was doch wel veul jirre en mist van boer Drewes op stroatstainen achterbleven.
Taande en Buusman gongen loater ien week mit nkander proaten. Zai vonnen, dat Obergummer kerk weer kerk worren mos. Hervörmde Gemainte haar gain geld. Dou gongen baaident tot dudelke doaden over. Zai pittjenden kundege lu aan. Zo laip ien 1969 Stichten Olle Grunneger Kerken van stoapel. En Obergommer Kerk wer weer n prachteg gebaauw. Bie ien gebruuk nemen der van zaten taande en Buusman op eerste rieg. Buusman haar nog n geschenk mitnomen. Oet oliezer van hom haar der n kruus moakt. Dizzent mout nog immer en aaltied ien kerk haangen.
Gainent wos woar dat laam bleven was. Buusman dochde, dat t ien moagen van de Boer en zien vraauw verswonnen was. Zulf slachtte der nooit nait meer n laam.



FOLKERT SIERTS

(Geschreven in mei 2014 | Schreven ien maai 2014)